ZBÓJNICKIE SOSNY W SOPOTNI WIELKIEJ – DENDROLOGICZNA OSOBOWOŚĆ BESKIDU ŻYWIECKIEGO

Charakterystyka drzew:

gatunek: 9 sosen pospolitych Pinus sylvestris L.

obwody: 106-185 cm

wysokości: 19-21 m

Lokalizacja:

powiat: żywiecki

gmina: Jeleśnia

miejscowość: Sopotnia Wielka

W dolinie potoku Sopotnia, tuż obok skrzyżowania dróg ponad progiem najwyższego w polskich Beskidach wodospadu, rośnie grupa drzew iglastych. Tworzy ją 9 sosen pospolitych i jeden modrzew, wyraźnie górujący nad sosnami. Drzewa są już wiekowe, mają okazałe pnie i rozrośnięte, konarzyste korony. Zwracają na siebie uwagę okazałością rozmiarów i swoją oryginalnością w tej górskiej krainie. Sosna pospolita jest gatunkiem lasotwórczym na niżu. Tworzy 75% składu gatunkowego w drzewostanach polskich lasów. W Karpatach i Sudetach nie sięga jednak ponad piętro lasów pogórza, czyli do wysokości około 500 m n.p.m. Nie ma jej w lasach regla dolnego i górnego. Tam królują gatunki przystosowane do surowego górskiego klimatu: świerk, buk, jodła, klon jawor,
a w najwyższym piętrze już tylko świerk.

Dlatego grupa dorodnych sosen w sercu Beskidu Żywieckiego wzbudza zainteresowanie i uzasadnia domniemanie, że sosny nie znalazły się w tym miejscu przypadkowo. Zostały posadzone ręką człowieka, być może dla upamiętnienia jakiegoś wydarzenia bądź l innej szczególnej okazji. Przemawia za taką hipotezą zbliżony wiek wszystkich drzew oraz ich zgrupowanie w jednym miejscu, nota bene u zbiegu lokalnych dróg, łączących rozsiane w górach przysiółki Sopotni Wielkiej. Miejsce to musiało już w odległych czasach należeć do uczęszczanych we wsi. Tak jest i dzisiaj.

Miejscowa ludność łączy obecność sosen z historią zbójnictwa  beskidzkiego.

Wśród mieszkańców Sopotni Wielkiej i okolicznych miejscowości znane jest ludowe podanie, wedle którego część zbójników, która po okresie legalnej pracy i przyzwoitego życia wróciła na drogę przestępstwa, została stracona w tej właśnie wsi. Ponoć szubienice stały w miejscu, gdzie dziś rosną stare sosny. Ma na to wskazywać także drewniany krzyż ustawiony między sosnami. Wydaje się owa wersja nie do końca zgodna z historyczna prawdą.

Na Żywiecczyźnie zbójników tracono bowiem na rynku miejskim, względnie na szubienicznych górach: Grojec lub Borkowskiej kolo Żywca.

Czy zatem sopotniańskie sosny posadzono w miejscu kaźni, czy też jedynie na pamiątkę poległych zbójników, straconych w Żywcu? Być może sosny posadzono wokół krzyża upamiętniającego śmierć zbójników. Ów krzyż pomiędzy sosnami dziś nie istnieje, ale pamiętają go jeszcze starsi mieszkańcy. Kto był inicjatorem tak osobliwego upamiętnienia zbójnickiej tradycji w Sopotni Wielkiej i skąd pochodziły owe sosny? Czy liczba drzew była przypadkowa, czy też odpowiadała liczbie zbójników którejś z beskidzkich kompanii?

Wiele z owych narzucających się pytań zapewne nigdy nie doczeka się odpowiedzi. Grupa sędziwych sosen na zawsze pozostanie nieco zagadkowa, tajemnicza. Nie zmienia to faktu, że w świadomości społeczności wsi jest ona czytelnym, żywym znakiem symbolizującym zbójnicki wątek w dziejach tej ziemi.

Trudno orzec ile sosen pierwotnie rosło w Sopotni Wielkiej. Dziś w tym miejscu rośnie 9 sosen i modrzew. Pomiędzy sosnami można odnaleźć kilka murszejących pniaków świadczących o większej liczbie posadzonych drzew. Cała grupa stanowi nie lada osobliwość dendrologiczną okolicy. Jej fotografie zdobią materiały promocyjne Żywieckiego Parku Krajobrazowego. Przy grupie pomnikowych drzew, tworzącej rodzaj skweru w centrum wsi, zlokalizowana jest mapa Żywieckiego Parku Krajobrazowego oraz węzeł szlaków turystycznych. Stąd biorą początek szlaki wiodące na Przełęcz Przysłopy i dalej do Korbielowa oraz na wybitny szczyt – Romankę  (1366 m n.p.m.).